Ήταν 26 Απριλίου 1986 όταν ο κόσμος άρχισε να αντιλαμβάνεται –με καθυστέρηση– τη σοβαρότητα της έκρηξης στο πυρηνικό εργοστάσιο του Τσερνομπίλ, στην τότε Σοβιετική Ένωση. Το ατύχημα, που εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες πυρηνικές καταστροφές στην ιστορία, αρχικά κρατήθηκε μακριά από τη διεθνή κοινή γνώμη, σε μια εποχή όπου η άμεση ενημέρωση δεν ήταν δεδομένη.
Η αποκάλυψη της αλήθειας ήρθε έμμεσα, όταν αυξημένα επίπεδα ραδιενέργειας καταγράφηκαν στη Σκανδιναβία, αναγκάζοντας τις αρχές να αναζητήσουν την πηγή. Το ραδιενεργό νέφος είχε ήδη ξεκινήσει το ταξίδι του πάνω από την Ευρώπη.
Ο ρόλος της ΕΜΥ και η παρακολούθηση του φαινομένου
Στην Ελλάδα, με εντολή της Πολιτείας, η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία ανέλαβε να παρακολουθεί την εξέλιξη και την πορεία του ραδιενεργού νέφους, ενημερώνοντας παράλληλα το ερευνητικό κέντρο Δημόκριτος.
Η ΕΜΥ διέθετε τότε το σύστημα ΜΟΤΝΕ, ένα ευρωπαϊκό δίκτυο ανταλλαγής μετεωρολογικών πληροφοριών σε 24ωρη βάση, το οποίο παρείχε κρίσιμα δεδομένα για τις κινήσεις των αέριων μαζών, τόσο στα χαμηλά όσο και στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας.
Η πορεία του νέφους και οι καιρικές συνθήκες
Την ημέρα του ατυχήματος, η Ελλάδα απολάμβανε καλοκαιρία, με υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες: 27°C στην Αθήνα, 25°C στη Θεσσαλονίκη, 28°C στα Τρίκαλα και 29°C στη Λάρισα. Το ραδιενεργό νέφος κινήθηκε αρχικά προς τον Βορρά, επηρεάζοντας γειτονικές χώρες και φτάνοντας μέχρι τη Σουηδία, εξαιτίας των νοτίων ανέμων στα χαμηλά στρώματα της ατμόσφαιρας.
Ωστόσο, η αλλαγή του καιρού στα Βαλκάνια αποδείχθηκε καθοριστική.
Οι πρώτες ραδιενεργές βροχές στην Ελλάδα
Στις 30 Απριλίου 1986, Μεγάλη Τετάρτη, ένα ψυχρό μέτωπο από τα Βαλκάνια άλλαξε τη διεύθυνση των ανέμων. Οι βοριάδες έφεραν το ραδιενεργό νέφος προς την Ελλάδα, προκαλώντας τις πρώτες ραδιενεργές βροχοπτώσεις στη Βόρεια Ελλάδα.
Την επόμενη ημέρα, Μεγάλη Πέμπτη –που συνέπεσε με την Πρωτομαγιά– οι βροχές και οι τοπικές καταιγίδες συνέβαλαν στη μεταφορά και εναπόθεση ραδιενεργών στοιχείων, όπως το καίσιο, σχεδόν σε ολόκληρη τη χώρα. Το φαινόμενο αυτό προκάλεσε έντονη ανησυχία, καθώς η ραδιενέργεια πέρασε από την ατμόσφαιρα στο έδαφος και την τροφική αλυσίδα.
Η «κληρονομιά» του Τσερνομπίλ και οι σύγχρονες ανησυχίες
Το ατύχημα στο Τσερνομπίλ ανέδειξε με δραματικό τρόπο τη σημασία της έγκαιρης ενημέρωσης και της διεθνούς συνεργασίας. Σήμερα, με τα σύγχρονα μέσα και τα δίκτυα παρακολούθησης, η αντίδραση σε αντίστοιχα φαινόμενα είναι ταχύτερη.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν ειδικοί, κάθε πολεμική ή βιομηχανική δραστηριότητα που απελευθερώνει σωματίδια στην ατμόσφαιρα –όπως συμβαίνει σε σύγχρονες συγκρούσεις– μπορεί να έχει διασυνοριακές επιπτώσεις. Τα σωματίδια αυτά παραμένουν στην ατμόσφαιρα και μεταφέρονται με τα καιρικά συστήματα, καταλήγοντας στο έδαφος μέσω των βροχοπτώσεων, επηρεάζοντας όχι μόνο γειτονικές αλλά και πιο απομακρυσμένες περιοχές.
Πηγή: Νίκος Καντερές – Weather Phenomena
———————————————————————————
Καθημερινή Ενημέρωση με Άποψη και Επίκεντρο τον Δημότη
IsthmosNews.gr — Το site που έγινε καθημερινή σου συνήθεια.